Tropic of Capricorn
2026
mixed media on paper
ca 90 x 170 cm
BRIEF 161
aan Edith Stein
'Die hersenloos gescandeerde leus '
Joseph
M. Heij
Wolfheze
Genadige Zuster Teresia Benedicta van het Kruis,
Lieve Edith,
Gistermiddag zat de toch behoorlijk grote huiskamer propvol met bewoners en woonondersteuners die opgewonden aan het joelen waren. Alle ogen waren gericht op de grote platte tv aan de achterwand naast het vetgemeste Boeddhabeeld. Ook een enkele zuster en een paar broeders van dienst waren van de partij. Ze hadden kennelijk niets te doen en stonden achteraan te kijken en te lachen. Zuster Jeanne zag ik niet. De meeste stakkers waren volledig in het rood gekleed, de zusters en broeders hadden iets roods om hun nek gehangen of een grappig rood hoedje op.
Ik dacht nog: 'O wat leuk, ze kijken naar de intocht van Sinterklaas in een oud-Hollands stadje.' Want ik zag grachten, ronde stenen bruggetjes en trapgevels. Op tv waren nog veel meer in het rood geklede mensen te zien. Maar Sinterklaas zag ik nergens, ook geen in bonte kleuren geklede en met roetvegen versierde pieten. Ik dacht dat de boot nog moest aanmeren en dat al die mensen op weg waren naar de kade. Maar iets deugde niet.
Ik dacht aan 1 mei, maar zag geen rode vlaggen, nergens rode rozen, wel een paar gebalde vuisten. Maar in november viert men bij ons geen evenement uit mei en de Russische revolutie wordt hier niet massaal herdacht. In de hoek van mijn linkeroog, precies tegenover de tv, zag ik iets uiterst driftig heen en weer zwaaien, iets waar mijn hele hoofd wel naar wilde kijken, maar mijn rechteroor werd ondertussen aangetrokken door het aanzwellende geluid dat precies aan de andere kant uit de tv de kamer in rommelde. 'Free, free Palestine. From the river to the sea, Palestine will be free.'
'God bewaar me', dacht ik. Het was geen gebed hoor Edith, zoiets zal ik nooit doen, niet eens wanneer ik een hartstilstand krijg. Overigens leek het wel degelijk of mijn hart even stilstond en een paar keer kloppen oversloeg. - Voor de helderheid Edith, maak je geen nodeloze zorgen om mij en bewaar je gebeden voor het Joodse volk. -'God bewaar me', mompelde ik, 'dat moet wel mijn Palestijnse buurman zijn die zichzelf heeft uitverkoren als drager van het vaandel van een land dat nooit bestaan heeft.' Ik keek hem aan, hij keek mijn kant op en knipoogde en riep luid: 'Ha Joseph, goed dat je ook meeloopt!' Maar helaas voor hem en alle anderen Edith, ik heb vele gezichten, maar nooit dat van een meeloper.
Ik liep de gang weer op, weg van het lawaai en weg van die hersenloos gescandeerde leus die doodgemoedereerd vraagt om de joden te beroven van het enige armetierige stukje zandgrond waarvan ze dachten de de eniggeboren god dat kort na de schepping van de kosmos, dus vrij kort na de oerknal, aan hun had beloofd. Zeg ik iets raars Edith? Bemerk je niet, aan je eigen gemoed of dat van Rosa, dat het hoogtijd wordt dat jullie joden niet alleen kunnen bidden in je eigen hoofd maar ook op een eigen stukje grond?
Denk je heel soms niet: 'Hadden wij Joden maar ergens - god weet waar - een piepklein, uiterst onooglijk en onopvallend plekje, ergens op aarde, een minuscuul eiland, waar we zelf een omheining omheen kunnen timmeren, zodat we niet worden vermoord?' Is dat niet beter Edith, dan dat de volkeren die met veel meer zielen zijn elke keer weer, de godganse geschiedenis door, metershoge hekken, met driftig prikkeldraad en opgewonden krachtstroom, met waaibomenhouten wachttorens met duurzame maar goedkope LED-verlichting, om ons heen zetten? Hadden jij of Rosa ooit het verlangen elkaar te zien in Jeruzalem? Misschien het volgende jaar of het jaar daarop? Bad je daar wel vurig genoeg voor Edith of bleef je maar geloven in de genadige welwillendheid van de uitverkoren volkeren in wier midden jullie al zo lang leven? Zeg het eens.
Liefs Joseph
NB Je krijgt de groeten van zuster Jeanne. Ik liep haar tegen het lijf helemaal achterin de tuin, op de plek waar die betonnen boeddha staat. Ze zat met de vingers in de oren te bidden tot haar gelukzalige god die wel in iedereen lijkt te geloven behalve in jullie joden.
