vrijdag 20 november 2026

Brieven aan Edith Stein #164 'Jullie Joden, Jullie Jezus'

 

U-turn (naar een idee van Beren Strik) 
Studio Ertskade 19 
Ertskade 19
1019 BB Amsterdam 

 

 

BRIEF 164
aan Edith Stein
'Jullie Joden, Jullie Jezus' 
 
Joseph M. Heij 
Wolfheze


Lieve Edith,

Ik kan het maar niet verkroppen om jouw naam niet te gebruiken. Ik snap dat je de naam van de meest vermaarde jood ooit beter niet kan gebruiken noch zijn bijnaam De Gekruisigde, maar jouw naam? Ligt ergens in Birkenau een Stolperstein met jouw naam erop en zijn ze Rosa niet vergeten? Een miljoen Stolpersteine of een paar meer, wat kost dat wel niet? Koopt de Duitse staat zo haar schulden af en wij ook?    
 
Je weet dat ik geen enkele binding voel met welke vorm van geloof dan ook. Al geef ik, onmiddellijk en ruiterlijk, toe dat mijn ongeloof of haat tegen het geloof nou ook niet bepaald smetten vrij zijn. 'Schuld die ingelost moest worden' voel ik ook al niet, al kan ik moeilijk ontkennen dat zelfs in jouw Joseph van tijd tot tijd bittere gal aan het gehemelte voelt kleven.
 
Waarom Edith, knabbelt er tot in lengte van dagen een grijs ratje aan het geweten? Waarom kan een verlicht mens nooit eens een dagje voelen dat alles goed is? Waarom drukt er altijd iets neerwaarts? Waarom wil ik zo graag en Übermensch worden zonder die zondeloze staat van dienst ooit te bereiken? Waarom Edith, bekennen jij en Rosa schuld waar je eindeloos veel minder schuldig was dan de meeste anderen uit jullie eigen Duitse tijd? En hoe bestaat het dat de mensheid jullie joden voor de zoveelste keer in de geschiedenis aanwijst als de meest schuldige etniciteit denkbaar? Moeten jullie joden alweer, voor de zoveelste keer, collectief boeten voor een genocide die zeer waarschijnlijk niet eens gepleegd werd?
 
Zeg me Edith, hoe het kan dat De Messias, De Verlosser, werkelijk ieder mens op aarde met heel veel bloed kan verlossen van schuld, van gevoelens van schuld, dat is religieus uitgedrukt, of van het menselijk tekort, meer humanistisch gezegd, maar De Joden of Jullie Joden altijd weer de klos zijn? Hoe bestaat het dat de huidige generatie mensen geen enkele zin meer heeft in zich schuldig voelen, over wat dan ook, maar dat Jullie Joden - zonder dat men er ook maar een seconde aan twijfelt - een voor het goddelijke, driehoekige Bermuda oog van de wereld, wel volledig schuld zouden moeten bekennen aan genocide op een neerslachtig volk dat jullie liever vandaag dood wil zien dan morgen levend? Hoe weten zovelen die elke gedachte aan eigen schuld afwijzen zo pertinent religieus zeker dat Jullie Joden schuldig zijn?
 
Weet je Edith, toen Jullie Jezus voor Pilatus stond en Pontius geen enkele schuld in de arme stakker zag, vroeg hij aan het toegestroomde schare wat hij moest doen. Pontius Pilates vroeg: 'Wie zal ik vrijlaten: de Palestijnen of de Joden?' Gelukkig liet Pontius toen Hamas los en niet het IDF, want anders zaten we nu nog met schuldgevoelens, Edith, en dat zou ons wakker houden uit onze onschuldige, onnozele slaap.  
 
Liefs Joseph