dinsdag 7 februari 2023

Brieven aan Edith Stein #50

  


 

BRIEF 50 aan Edith Stein
'De Eerste Dood en daarna de Tweede'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Zeer Genadige Zuster Benedicta van het Kruis, 

Lieve Edith,

Heb je het erg druk momenteel of neem je ruim de tijd om mijn laatste brief te lezen? Met laatste bedoel deze. Met deze bedoel ik brief. Ik moet nauwkeurig zijn. Mijn intenties moeten glashelder zijn. Ik heb zoveel vragen die ik je voor wil leggen, zoveel last van gewetensnood ook, maar vooral ben ik bang dat ik niet onschuldig ben. Daarom wilde ik je vragen mijn biechtmoeder te zijn. 

Of dat wel mag van het geloof weet ik niet, dat moet je zelf maar even oplossen. Je kunt het ook stiekem doen. Je bent sterk genoeg om De Heilige Vader een brief te sturen: of die een eind wil maken aan de pesterijen en vervolgingen van de Joden in Duitsland. Je bent ook een stuk intelligenter dan ik: wat jij allemaal bestudeert daar kan ik in geen eeuwigheid tegenop. Maar nog eindeloos veel belangrijker is dat ik denk dat je wijs bent, de diepte van de menselijke ziel kunt peilen, een diepte die ik niet kan verdragen, een peilloze diepte, eentje die mij ziekmakende hoogtevrees bezorgt. Het duizelt me nu al, terwijl ik nog helemaal niet in de afgrond kijk. De gedachte aan de diepte van de beerput alleen is al erg genoeg. En toch wil ik er in kijken. En dat wil ik via de lachspiegel van het beeld.

Neem de titel die Mijn Vriend aan mijn collage gaf: 'The Act of Killing'; ik heb zijn gereutel over de betekenis van die titel natuurlijk gelezen, en aangehoord, talloze malen zelfs, laat ik dat voorop stellen. Het komt er volgens mij op neer dat het werk geen piëta is, geen bewening, geen Maria met dood Zoontje op schoot. Lijkt me ook wel duidelijk, want Maria heeft een baard en het Kindeke Jezus niet, slechts een lullig snorretje. Het zou Jezus zijn die op zijn designtroon zit, in het door een hedendaagse, kei beroemde architect ontworpen, goddelijk paleis. Zijn Vader zie je net niet, Zijn Geest ook niet. De Zoon zit altijd rechts van Vader, de Geest steevast links. De beroemde, hedendaagse fotograaf vond het afbeelden van de hele triniteit vermoedelijk net iets te clichématig. Ingezoomd wordt op de zoon, al het overbodige werd weggelaten, less is more; een goede zet van de man of vrouw achter de lens. Want het kon Heinrich zijn maar ook Leni.

Wat ik ervan snap is dat jullie katholieken geloven in 'De Tweede Dood'. Klopt dat Edith? Er is een soort eerste dood, dat is de gewone, die we allemaal wel kennen, of beter gezegd: die we allemaal nog wel eens zullen leren kennen. De een gaat hieraan dood, de ander daaraan, de een jong de ander oud, dat maakte niet uit. Het gaat erom dat je, na je dood, op een gegeven moment weer wakker wordt. Niemand weet precies hoe lang dat duurt, die pauze zeg maar. Je zou willen denken: 'Adam werd het eerst geboren van allemaal en ging als eerste dood, dus die ligt het allerlangst te liggen, daarna komt Eva, dan hun drie kinderen en even later arriveren alle aartsvaders en aartsmoeders, alle pausen en aartsbisschoppen. En nog een heleboel andere heiligen, waaronder jij. - Ik vergeet de aartsvijanden helemaal. Ook die staan op die allerlaatste dag van allemaal op. Allemaal. - Jij slaapt relatief gezien vrij kort, denk ik, ik nog korter. Ze noemen het ook wel the big sleep, maar het verschilt van mens tot mens toch wel enorm.

Helemaal op het laatst, 'niemand weet de ure dan De Vader', niemand weet exact hoe laat, is De Vader het helemaal zat. Waarom weten we niet precies. Misschien dat Hij zich al langer verveelde, zich al een tijdje zat te ergeren, begon in te zien dat het met het leven op aarde, de enige blauwe planeet in de hele kosmos, nou niet bepaald de goede kant op ging. Je zou ook kunnen zeggen: dat je kon zien aankomen dat een hogere diersoort er zo'n machtig potje van aan het maken was, van de aardkloot, zoveel dieren stukmaakte, zoveel mooie planten kapot trapte, zoveel schone zeeën en heldere oceanen verpestte, dat bijna geen dier- of plantensoort nog zin had om te blijven leven en er een einde aan maakte. In ieder geval verbeeldt de collage het moment dat De Vader tegen De Zoon links van hem, vanuit ons gezien, en tegen De Geest, die je niet goed kunt zien omdat die een geest is en geen duif, aan de andere kant, begon aan te praten. Want als alles al zo vaak gezegd is en je zit met elkaar opgescheept tot aan het einde der tijden, wanneer spreek je mekaar dan nog? En wanneer trek je dan de stekker er eindelijk eens uit?

Wanneer het zover is en hoe het precies gaat weet niemand dan De Vader; maar wat we wel weten is dat Ze, de hele triniteit, een heleboel engelen uit de kast trekken, die in dikke rijen van twaalfduizend opstellen, voorzien van de meest hedendaagse wapens; tegen de fanfare helemaal vooraan zeggen Ze dat die nu eindelijk eens mogen beginnen te toeteren, iets waar ze zo lang op hebben geoefend. En dan, helemaal aan het einde van de tijd, dan dalen ze met z'n allen massaal af naar de blauwe planeet om te oordelen over de paar levenden en de vele doden. - Het is gewoon waar dat sommigen nog leven, Edith, niet iedereen was al dood. Zij zien het gewoon voor hun eigen ogen gebeuren. - Sommigen beginnen God aan te roepen, omdat ze denken dat het de Russen of de Chinezen zijn, maar dat is niet zo. Anderen snappen het meteen en beginnen van die dankzij 'de wereld draait door' gospels te zingen die tegenwoordig weer helemaal terug waren van weggeweest. - De wereld draait inderdaad behoorlijk door op dat moment, Edith, dat denk ik. - Weer anderen schijten in hun broek van angst, omdat het toch waar is dat Jezus terugkomt op een wolk, terwijl bijna alle nuchtere mensen zeiden dat zoiets helemaal niet kon bestaan. Omdat er helemaal geen god is, alleen maar mensen.

Komt erop neer dat, volgens de uitleg van Mijn Vriend, Jezus op de rechterstoel zit en dat alle zielen een voor een bij Hem moeten komen. Ze worden gewenkt door een speciale wenkengel. Sommigen slapen door, hoorden de roffels en cimbalen niet. Ze worden door twee zwevende engelen zachtjes op de schoot van Jezus gelegd. Ook de aartsvijanden. Ook Adolfus. Aldus de uitleg van Mijn Vriend. En nou komt het: dan komt het Laatste Oordeel. Dan moet Jezus, die zelf behoorlijk Joods was, beslissen wat hij met dat slapende menneke, dat door zijn moeder Adolfus werd genoemd en ook zo werd gedoopt in de naam van de vader en de zoon en de geest waar we het de hele tijd al over hebben, moet doen. Ik hoop niet dat Hij dan ineens medelijden krijgt, beter nog: boeddhistisch mededogen. Ik zou het tweesnijdende, blinkende zwaard pakken, het blinkt zo omdat het van goud is, en ik zou dat, precies tussen twee ribben in, door het witte velletje heen steken de diepte in, op weg naar het hart, op exact dezelfde plek waar de Romeinse hoofdman of weet ik het wie dat was, zijn lans vanaf zijn paard in de zijde van de Gekruisigde mikte, zodat er water en bloed uitkwam. Dan sterf je meteen. Dat, Edith, noemen jullie toch De Tweede Dood?   

Morgen heb ik nog een paar vragen. Nu eerst maar eens afwachten of ik jouw antwoorden wel helemaal begrijp.

Liefs Jouw Joseph  

 

NB Met jouw permissie heb ik nog even jouw uitgeknipte hoofd op de romp laten zitten; ik verdraag die rotkop van die rotmof vandaag helemaal niet. Vergeet niet dat dit brief nummer vijftig aan jou is.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

woensdag 1 februari 2023

Brieven aan Edith Stein #49

 


 

BRIEF 49 aan Edith Stein
'Jezus is een Goede Herder, geen Duitse'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Zeer Genadige Zuster Benedicta van het Kruis, 

Lieve Edith,

Vergeet die laatste brief Edith. Vergeef me dat ik de waarheid zoveel geweld aandeed. Mijn Vriend, die veel meer over WO2 weet dan ik, heeft de brief op zijn blog gepost zonder die te lezen, iets dat ik me niet kan voorstellen, of hij deed het moedwillig, in de wetenschap dat ik uit mijn denk zat te kletsen. - Wat ook kan is dat zijn vrouw de brief plaatste, die is beter in het onthouden van verjaardagen. - Ten eerste is onze voormalige koningin op de verkeerde dag jarig, namelijk op 31 januari en niet op 30, de dag die ik op het oog had. En ten tweede is 30 januari nou ook niet bepaald de dag dat de satan een einde aan zijn leven maakte in de Wolfskuil. 

Ik neem gevoeglijk aan dat Mijn Vriend zich heeft zitten bescheuren om mijn apocriefe brief, de ellendeling. Hij zal mij, nu hij mij de eer van de Hitler-Jezus-collage moet laten, maar al te graag in het kwaadste daglicht denkbaar willen stellen. De pestkop. Vergeet niet Edith, dat ik geen internet heb, geen boeken, geen dvd's, om voortdurend te controleren of dat wat ik zeg wel helemaal correct is. Ik geef eerlijk toe dat ik 30 januari op het oog had en niet 31. En ook dat ik 30 januari en 30 april door elkaar haalde. Nou en? 

30 januari staat na bijna 100 jaar nog altijd in het collectieve Duitse geheugen gegrift, ik neem aan ook in dat van jou, als de dag waarop de duvel uit het doosje sprong, om het zo maar een te zeggen. Het was een van die zeldzame dagen in de geschiedenis die je niet kunt omkeren, een Ewige Wiederkunft des Gleichen. Een uiterst zeldzame rozevingerige dageraad boven Berlijn die eindigde in een psychedelische aurora borealis. Het ging natuurlijk al een tijdje niet zo best met jouw vaderland, Edith, ik bedoel na het einde van WO1, dat moet gezegd worden, maar wie kon na 30 januari 1933 nog ingrijpen in de menselijke geschiedenis als jouw almachtige god dat niet eens deed, of kon? 

Die dag was niet het einde van het smerigste hoofdstuk, maar het begin. Allerminst een extra heuglijke dag, het geniale tegendeel daarvan: een van de onheuglijkste dagen ooit. Jij weet er alles van. Nogmaals mijn excuses. Nu wil ik weer wat gaan tekenen. Zoals je ziet heb ik jouw kop nu over die van de bruine drol geplakt. Nu lig jij veilig in Jezus armen. Dat Jezus op de verkeerde stoel in de verkeerde kamer zit moet je maar voor lief nemen. Hij is een Goede Herder, geen Duitse.

Liefs Joseph






dinsdag 31 januari 2023

Brieven aan Edith Stein #48

 


 

BRIEF 48 aan Edith Stein
'De kraaloogjes van een seriemoordenaar'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Zeer Genadige Zuster Benedicta van het Kruis, 

Lieve Edith,

Vandaag is een extra heuglijke dag: Prinses Beatrix, onze voormalige koningin, is jarig. Volgens mij is ze nu 85 jaar. Mijn Vriend heeft haar twee keer ontmoet; ikzelf voelde de behoefte nooit zo. Hij heeft, vanwege zijn orthodox-christelijke achtergrond denk ik, een speciale band met De Oranjes; zelf ben ik vooral dol op de kleur oranje, maar magenta heeft mijn voorkeur. 

Extra heuglijk is het vandaag om een heel andere reden. Misschien heb ik je het ooit verteld of hoorde je het van iemand anders? Omdat hij door de bommen Berlijn niet meer zag en de hele trouwerij met Eva veel kariger was dan hij zich al die jaren had voorgesteld, maakte de man - nou ja 'man' - wiens naam wij niet te vaak in de mond moeten nemen, net als het woordje god, op deze extra heuglijke dag een mooi einde aan zijn zeer geslaagde ondergang.

Heb je de film Der Untergang nou al gezien? Ik zei je toch al eens eerder dat je die moest gaan zien? Dat is een echte aanrader. Je krijgt een alleraardigste indruk van de allerlaatste dagen van een hele reeks gekken die logeren in betonnen poppenhuiskamertjes diep in de Berlijnse grond. Bruno Ganz, die Jan Klaassen speelt, doet dat vrij aardig, maar zelfs hem lukt het echt niet om voortdurend de juiste, meest gestoorde blik in de ogen te toveren die je kunt bedenken. En dat terwijl hij best een goede acteur was.

Sissi, de poes van Mijn Vriend, kan dat wel heel goed, satanisch uit haar zwarte kraaloogjes kijken. Ze heeft, net als Chaplin, een tandenborstelsnorretje, maar dat zit vrij scheef onder haar natte roze neusje. Het is een lief beestje dat je zo kunt aaien. Je denk dat ze volmaakt gedomesticeerd is, maar dat is niet zo. Je moest eens zien wat er gebeurt wanneer ze in de tuin een vogel van worm naar worm ziet hippen. De blik is volledig gespitst op doden. Het zijn de kraaloogjes van een seriemoordenaar. Als je die donkerste blik eenmaal gezien hebt, dan zie je die altijd, ook als het een paradijselijk blauwe dag is.

Zoals je ziet op de bijgaande foto is de broek heel erg mooi geworden: met een vrij duur lichtgrijs kleurpotlood bracht ik een fijnzinnig krijtstreepje aan dat door de vergroting een beetje in het water was gevallen. En der treue Wolff voorzag ik van een aantal meetpunten die het wetenschappers gemakkelijker moet maken te beoordelen of Wolff wel raszuiver is. Want er gaat niets boven een echte Duitse Herder.

Tot gauw Edith,

Joseph  


 

 

 

 

vrijdag 27 januari 2023

Brieven aan Edith Stein #47

 


 

BRIEF 47 aan Edith Stein
'Alleen meekijken, niet terugkijken'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Zeer Genadige Zuster Benedicta van het Kruis, 

Lieve Edith,

Vandaag wordt Oświęcim bevrijdt door de Sovjets. Ik vind het heel erg dat jij dat niet meer mee mocht maken, sorry, weet niet eens helemaal zeker of je wel in Birkenau gestorven bent of heel ergens anders. Onderweg bijvoorbeeld, in een trein van de Nederlandsche Spoorwegen die Eichmann logistiek zo goed hielpen met de transporten? Sorry. Ik leefde in die tijd nog niet, maar vrees voortdurend het ergste, vrees dat ook ik een logistieke meeloper zou zijn geworden. Op zijn minst. Uit angst natuurlijk, zoals de meesten. Niet omdat ik denk dat ik, stel dat ik een lichaam en een bijpassende geest had gehad, een hekel aan Joden zou hebben gehad. Dat denk ik niet. Laat staan dat ik 'dat ras' als zeer inferieur aan 'dat andere ras' zou hebben beschouwd. Dat niet, dat denk ik niet. Maar in het verzet zou ik voorwaar helemaal nooit zijn terechtgekomen. Ik ben geen winnaar, geen steile communist of een precieze gereformeerde. Ik ben banger dan jij, heb ook geen enkel geloof, niet in mij, niet in mijn vrienden, niet in de voortschrijdende wetenschappen en al helemaal niet in jouw god.

Lieve Edith, je lichaam is vernietigd met vakmatige precieze en daarmee je stem, jouw rijke taal, jouw volstrekt eigengereide intelligentie, de oorspronkelijke, geliefde spiritualiteit van je ziel, het gitzwarte haar, een merkloze bril. Ik vind 51 jaar oud veel te jong om te sterven. Mijn Vriend is vandaag jarig en wordt als ik me niet vergis 56. Dat is precies zo oud als de Zwarte Satan, die alle ellende die hem werd aangedaan niet meer kon aanzien en precies 10 dagen na zijn laatste verjaardag een einde maakte aan zijn niet aflatende tranendal. Precies op Koninginnedag. Ik ga Mijn Vriend niet bellen dit jaar, het is geen goede dag om een verjaardag te vieren.

Lieve Edith, sorry dat ik soms misschien dingen tegen je zeg die ik beter niet had gezegd. Ik weet niet beter, mis je tegenspraak, de oorlog is alweer zo lang geleden, mensen veranderen geschiedenissen gewoon weer in andere geschiedenissen en niemand zit op jou of mij te wachten. Op mij niet omdat bijna niemand weet dat ik besta, op jou niet omdat geen dode hond zich nog bezig wenst te houden met jouw joodse messiaanse mystiek. Ik wil niet zeggen Edith, dat het mij niet interesseert, want dat is wel zo. Maar ik kan momenteel geen enkel boek over bemachtigen. Nou ja, dat ene biografietje dan, maar dat heb ik zo goed verstopt dat ik het niet meer terug kan vinden of ze hebben het gevonden en wijselijk weggehaald zonder mij ook maar iets te zeggen. Het aantal godsdienstwaanzinnigen hier in huis is groot. Ik vrees dat ze denken dat ik voor die aandoening ook vatbaar ben. Het zij zo.  

Edith, had je nog twee-en-een-half jaar volgehouden dan was je gered. Dat jou dat niet lukte, snap ik wel. Zelf zou je misschien zeggen dat het je 'niet gegeven' werd. Dat het de wil van God was. Of zou je dat anders zeggen? Ongetwijfeld. Wie was er bij jou toen je stierf? Wie was jouw getuige? Wie kon navertellen dat je je geloof behield. En welk geloof was dat dan? Je weet dat ik niet ik jouw god geloof, maar troostrijk is het voor jou misschien wel dat ik het geloof in de medemens zowat in zijn geheel verloren ben. En dat terwijl ik nog niet eens een keer in Oświęcim ben wezen kijken. Wel wil ik dan meteen ook Krakau bezoeken; dat moet toch nog wel, ondanks de oorlog, een heel mooie stad zijn. Zeggen ze.

Kon ik bidden, dan zou ik dat doen. Dan zou ik bidden dat je na de oorlog veilig was aangekomen in Jezus armen. Wel heb ik een betonnen Boeddhabeeldje; aan zijn gekruiste voeten zal ik een waxinelichtje neerzetten en dat aansteken en dan een poosje aan je denken.

Liefs jouw Joseph

 

NB De foto die ik bijvoeg is niet al te best, maar met een beetje geluk zie je dat ik 'Wolff' blauw heb gemaakt met aquarelverf. Het papier ging enorm bobbelen en dus vreesde ik het ergste. Maar mijn gewillige buurman in wiens kamer ik mag arbeiden had een strak plan. We hebben de hond droog geföhnd en toen bobbelde die niet meer. Een pak van mijn hart. Mensen denken vaak dat al Hitler maîtresses 'Eva' heetten en al zijn honden 'Blondi' maar dat is niet zo.






donderdag 26 januari 2023

Brieven aan Edith Stein #46

 


 

BRIEF 46 aan Edith Stein
'Alleen meekijken, niet terugkijken'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Zeer Genadige Zuster Benedicta van het Kruis, 

Lieve Edith,

Nu ze hier in huis minder op me letten - ze denken dat het naar omstandigheden redelijk goed met me gaat - kan ik niet alleen weer collages maken en zelfs op groot formaat aan de gang gaan, iets dat voor mij totaal nieuw is, maar soms ook tv kijken. Het is heel simpel: tegen de leiding zeg ik dat ik me 'niet echt lekker in mijn eigen vel lekker' voel en liever op mijn kamer eet dan in de eetzaal. Ik mag het bord eten dan meestal wel meenemen. 

Omdat niemand me 's avonds nog komt instoppen - alleen het licht wordt gedimd als de papklok luidt - kan ik feitelijk tot een uur of elf mijn gang gaan. Ik spook rond bij de geesten hier in huis die uit personeelsgebrek ook niet goed of amper in de gaten gehouden worden. De camera's weet ik allemaal te hangen en handig te omzeilen. En zo kon ik gisteravond weer eens lekker tv kijken bij een van mijn geliefde idioten.

- Sorry Edith, ik ga nu eerst weer even tekenen en schrijf dan weer verder aan jouw brief. -

 

- Nou daar ben ik weer. Het tekenen viel me vies tegen. Ik vertel je nog wel een keer waarom. -

Wat ik wilde zeggen is dat ik bij 'een aardige buurman' naar binnen liep zonder te kloppen. Ik houd niet zoveel van aankloppen. Het was donker, alleen de tv stond aan en het geluid was kneiter hard. De sleets grijze man zat onderuitgezakt sullige porno te kijken met de afstandsbediening nog in de hand. Wat ik ervan zag vond ik onaantrekkelijk, beter onappetijtelijk. Van zoiets kun je toch amper zin krijgen. Ik kon er niet goed naar kijken en vroeg of ie op een andere zender mocht. Zonder naar hem om te kijken rukte ik de afstandbediening uit zijn handen, hij hield die met beide handen vast, en drukte eerst op de 4 en daarna op de 9. 

Ik had geluk, want op mijn favoriete zender, Arte TV, vielen we midden in een documentaire over de Neurenberger Processen. Jammer dat je op Arte alleen kunt meekijken, niet terugkijken. Het begin moet ik dus nog zien. Tegen de totaal verbouwereerde man in de vunzige stoel naast me zei ik: 'Jij houd toch ook veel van de Tweede Wereldoorlog en dat andere kun je altijd nog kijken als ik weg ben.' Hij vroeg me wat dat waren, de Neurenberger Processen; kennelijk had de nitwit er nog nooit van gehoord. Zelf had ik trouwens ook liever iets anders gekeken, zelfs mijn kop staat niet altijd naar oorlog. Bovendien was dit na de oorlog. Ik zei dan ook: 'Het is jammer dat die processen zich pas na de oorlog afspelen, want de uitkomst is allang bekend. Er moeten nog een paar Duitse koppen te rollen en dan is alles weer bij het oude.' Een paar?' vroeg mijn buurman? 'Ja,' zei ik, 'een paar, want de meeste SS'ers en andere Nazi kopstukken hadden ze hard nodig om het land weer een beetje op te bouwen. Bijvoorbeeld Dresden.'

Op een ander zender zetten durfde ik niet, bang als ik was dat de grijze geest dan iets op een van de vele Nederlandse zenders wilde kijken, liefst iets op een commerciële zender. Steeds dezelfde geestelijk achterlijke televisie-persoonlijkheden, steeds dezelfde geestdodende praat- en spelletjesprogramma's, lege hulzen waarin voor mijn totaal onbekende beroemdheden niets anders doen dan keihard en niet aflatend om elkaars domste grappen lachen en, erger nog, om zichzelf. Ik kan daar soms lichamelijk net zo op reageren als op seksfilms. Ik vraag me af of de Nazi's dit soort programma's nou aan de lijst entartet hadden toegevoegd of aan de lijst Dietse Volkskunst.

Nu, Edith, kap ik ermee, want deze avond ga ik wel lekker warm eten met de anderen. 'Dat is gezellig Joseph,' zeggen de hulpverleners, 'jij moet je niet steeds terugtrekken in je eigen kamer. Jij moet soms ook onder de mensen komen.' Je snapt wel dat ik het doe om niet al te veel de aandacht op me te vestigen. Ze moesten zich maar geen zorgen maken over Joseph. Morgen vertel ik je wat meer over die showprocessen. Ik realiseerde me gisteravond ineens dat jij helemaal niet weet hoe de oorlog afloopt: wie er wint, wie er verliest, wie er bleef leven en wie niet. Hoe zal ik het zeggen? Het liep wel goed af, maar ook weer niet.

Tot morgen,

Liefs Joseph 

 

NB Ik geloof dat er vanavond zuurkool met worst in het vat zit. Heb ik wel zin in.


 

 


woensdag 25 januari 2023

Brieven aan Edith Stein #45

 

 

  


BRIEF 45 aan Edith Stein 
'Iconografische aanhangsels'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem
 

Genadige Edith,

Wil jij eens aan Jezus vragen wat hij van mijn vorderingen tot nog toe vindt? Ik bedoel niet dat Hij moet kijken naar de originele foto van Heinrich Hoffmann uit 1932, sorry 1923, want die is best goed. Ik bedoel wat er overblijft van deze foto met iconografische aanhangsels als je die zo groot af laat drukken. En ook wat Hij vindt van Zijn eigen kop? Wil je dat laatste ook nadrukkelijk vragen? Of dat Hij het weer vraagt aan Zijn Vader? Niemand weet beter hoe Jezus eruit ziet dan Onze Lieve Heer. Ze zien elkaar denk ik zowat dagelijks.

Ik wil je best zeggen wat ik vind van de door mezelf uitverkoren kop, maar wat de vrouw van mijn vriend gisteren zei, daar schrok ik behoorlijk van: 'Die kop met dat langgerekte gezicht en die hangende oogleden vind ik altijd heel afstotelijk. Dat doe je  altijd Joseph. En dat lange haar en bijpassende baardje. Moet dat per se? En die groene doornenkroon vind ik helemaal niet meer van deze tijd. Jezus is een hele goeie man. Waarom moet ie zo'n akelig boze rotkop hebben?'  

Daar kon ik het mee doen, Edith. En daarom dacht ik: 'Voordat ik verder ga, wil ik weten wat Jezus zelf zegt.' Maar jij Edith, mag het ook best zeggen. Waarom zou je niet eerlijk mogen zijn tegen Joseph? Aan de mening van de vrouw van Mijn Vriend hecht ik tegenwoordig geen enkele waarde meer, maar ik sloeg wel aan het twijfelen. Ik dacht dat ik de beste kop had gevonden uit de hele schilderkunst, voor deze collage dan. Maar nu weet ik het niet meer zo zeker; ik erger me aan mijn eigen onzekerheid.

Iets anders dat me tegenvalt is dat het beeld, zo groot opgeblazen, onscherp wordt en 'pixelig'. Dat is niet helemaal de bedoeling, maar wist ik veel. Gelukkig pakt het Hahnemuhle-printpapier zowel potlood, alsook pastel en aquarelverf super goed. Ik kan dus niet alleen kleur aanbrengen in de bleke gezichtjes, maar ook scherpte. En waar nodig, waar de pixels al te opdringerig worden, doe ik daar een laag schmink op. Ook zou ik het typische Jezus-baardje zomaar aan de kinnebak van Adolfus kunnen hangen of het tandenborstelschaamhaarsnorretje van Adolfus aan De Heere Jezus. Maar zoiets ga ik niet doen. Het is te makkelijk, te voor de hand liggend. De verwarring over de betekenis van mijn collage is nu al groot genoeg. Laat ik geen water in wijn veranderen of wijn in bloed.

Liefs jouw Joseph

 

 

maandag 23 januari 2023

Brieven aan Edith Stein #44

 


 

BRIEF 44 aan Edith Stein 
'Veel kleur lijkt me niet goed'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Genadige Edith,

Nog de beste wensen voor het nieuwe jaar! Welk jaar eigenlijk? Ik houd dat niet goed bij. Heb je Jezus al in je hart gesloten of komt dat later? Misschien is het oktober 1918 en weet je nog helemaal niet dat de eerste helft van De Grote Europese Oorlog bijna is afgelopen. Misschien is het 15 oktober 1920 of 21 en zit je lekker te lezen in Avila's autobiografie. Hoe moet ik dat weten? Schrijf me dan wat vaker.

Goed nieuws! Mijn vriend geeft toe dat 'Jezus met Hitler op schoot' door mij bedacht is. Nou het hem maar niet goed lukken wil het beeld goed op de kaart te zetten, mag ik er 'iets moois' van maken, zoals hij het letterlijk formuleerde. Gisteren kwam hij op bezoek. Eindelijk weer eens een visitatie, want hij was al een half jaar niet geweest. 

Ja, Edith, zo leer ik jou mijn vrienden kennen, vooral de echte. Ze houden van je zolang ze wat aan je hebben, zolang je ze weet te vermaken, aan het lachen krijgt, belangstelling toont. Maar heb je een keer kritiek dan hoor je maanden, soms jaren, niks meer. En als je dan weer eens wat hoort, dan kun je er donder op zeggen dat ze zelf hulp nodig hebben. En donders kun je zeggen dat ze: erg druk waren op het werk, veel tegenslag hadden, veel crematies en begrafenissen ook, corona, in de vakantie niet goed waren uitgerust enzovoorts, enzovoorts. Je zou bijna zeggen: 'Donder op. Dit is te doorzichtig, dit kun je niet menen, je hebt meer zelfkennis dan je nu etaleert, hoe kun je denken dat de arme Joseph er wel weer in zal trappen?' 

Er zijn er ook, echte vrienden bedoel ik, die plotsklaps hele vriendschappen opzeggen. Het maakt niet uit dat je al, weet ik het hoe lang, bevriend was, beste vrienden op de koop toe, ze zijn er ineens 'helemaal klaar' mee. Je hoeft niks meer te zeggen, mag ook niks meer zeggen. Ze bewaren goede herinneringen aan je, aan de vriendschap, aan jou, zeggen ze, maar het is op. Ze voelen het niet meer, het wordt teveel gedoe, je doet te moeilijk. 'Joseph doet te moeilijk de laatste tijd. Hij is te vaak boos, voelt zich verongelijkt, verwacht veel teveel van me. Ik kan dat niet meer opbrengen. Ik ben Jezus niet.' 

Nee, natuurlijk niet. Maar Joseph zat niet voor niks hier, in dit kampement, om de doodeenvoudige reden dat hij het zelf ook nog amper kan opbrengen. Om te leven, om door te sukkelen. Edith, ik weet niet of je het herkent, maar misschien moesten we even wachten met dit gesprek tot je rooms-katholiek wordt, ik denk wel dat je me dan een stuk beter begrijpt. Wat we ook kunnen doen is wachten tot de mensen beter luisteren naar wat Adolfus Hitler allemaal te zeggen heeft. Misschien dat we een gesprek hebben als de meeste Volksdeutschen de grootst mogelijk hekel hebben aan de meeste Juden.

Lastig om te zeggen... Ik kan niet voor jou spreken, mag dat niet en wil dat ook helemaal niet. Maar als ze me nou eens een paar van jouw geschriften gaven, dan kon ik je, hoop ik, een stukje beter beginnen te begrijpen. Mocht je me willen helpen met die collage van Jezus met Adolfus op schoot, dan houd ik mij ten zeerste aanbevolen.

Zo weet ik bijvoorbeeld niet of ik kleur zal gebruiken of niet. Veel kleur lijkt me niet goed, want het is immers geen verjaardag. Dus een bloemetjes-behang, of bloemen-gordijn, zit er niet in, denk ik. Ik vind het Duitse woordje Vorhang wel mooi. Zoals het voorhangsel in de tempel in Jeruzalem. Dat ding scheurde doormidden op het moment dat de Joodse Messias stierf. Precies zoals de voorhuid op de dag van de besnijdenis wordt afgescheurd.

Maar wat vind jij bijvoorbeeld van de kop van Jezus? Denk je dat die goed gekozen is? Ik plukte die uit de geschiedenis. En Adolf? Het is een foto van de slapende satan. Ook geplukt uit het archief van historie. Uiterst zeldzaam, een slapende lucifer, alhoewel bekend is dat Adolfus liever lui was dan moe. Zijn Schutz Staffel durfde hem 's ochtends om een uur of elf, half twaalf wellicht, niet eens te wekken als er weer eens iets pittigs was gebeurd, iets dat helemaal niet kon of mocht gebeuren: een grote domper op het duizendjarige spektakel. Bijvoorbeeld de landing in Normandië of de overgave van veldmaarschalk Paulus aan de Sovjets. Dat laatste zou de apostel Paulus, feitelijk ook een soort veldmaarschalk, nooit gedaan hebben, ik bedoel zich overgeven aan de Romeinen.

Nou Edith, ik ben erg benieuwd of je me kunt helpen met mijn werk, want alleen is maar alleen. Ik denk trouwens dat ik begin met aquarelverf of kleurpotloden. Nou niet bepaald 'hete materialen' in de hedendaagse kunsten, ik bedoel 2023, maar kan het schelen? Uitgerangeerd was ik toch al, was het niet door mijn vrienden dan wel door de maatschappij.

Liefs Joseph

NB Ik vergeet te zeggen dat de foto die ik bijvoeg niet in mijn kamer is gemaakt, want ik mag nog altijd geen boeken hebben, of lezen. Het is op iemand anders zijn kamer.

 

 

zaterdag 17 september 2022

Brieven aan Edith Stein #43

 


 

BRIEF 43 aan Edith Stein 
'Ice Cold Tombstone'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Lieve Edith,

[...] Jemig, ik wilde je schrijven maar kan even helemaal niks bedenken. Raar hè? Heb even geduld met me. Misschien verzin ik nog iets en anders moest je maar veel voor me bidden, zoals ik voor jou zou willen bidden als ik dat kon.

Liefs Joseph

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

dinsdag 13 september 2022

Brieven aan Edith Stein #42

 

 
A.K. (1914-2010)
Cold Stone China Syndrom   
1989 (?)
 
gemengde techniek op hout
ca. 10 x 70 cm

 

 

BRIEF 42 aan Edith Stein 
'Cold Stone China Syndrom'   
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Lieve IJskoningin,

Mensen vragen waarom ik jou 'IJskoningin' noem. Nou, dat is omdat ik had verwacht dat jij wat meer mededogen met mij aan de dag zou leggen, je me vaker terug zou schrijven, meer tips zou hebben ook, hoe je, hangend aan de vleeshaak, de koelcel van de ambachtelijke slager overleeft die Stuecke fileert. De ademhalingsoefeningen van Wim Hof doe ik dagelijks, maar die helpen me niet; ik blijf het maar steenkoud hebben en hallucineer soms hevig. 

Het was echt heet, de dag dat ik Mijn Wassen Jezusje incarneerde. Iedereen van de club zat te klagen en te puffen, maar ik werkte die middag hard door. Omdat het tandenstokertje van Annemarie niet bepaald steriel was en niet meer helemaal puntig, veilde ik het bij aan de de vette rode baksteen in de multifunctionele ruimte. De steenrode steen moet zorgen dat de ficus niet om tuimelt. Toen het houtje scherp genoeg was, knielde ik voor het corpus op de grond

Omdat ik weer eens te laat binnenkwam, waren alle tafels al bezet en niemand maakte ook maar een begin van aanstalten om een beetje voor mijn lijf op te schuiven. Ik denk dat de meesten mij eng vinden, maar dat is geheel wederzijds, De liefde werd beantwoord op dezelfde manier waarop een echoput een noodoproep beantwoordt. Kan mij het schelen dat ik al jaren last heb van mijn rechterknie waar nooit iets aan gedaan wordt omdat dat te duur is. 

Het eerste gaatje prikte ik in de linkervoet, zoals ik heb geleerd voor de 'Bodyscan' die ook bij de linker voetzool begint. Ik wist dat dit gaatje dieper moest worden dan de meeste gaatjes die ik die middag en de volgende middagen ging maken. Ik prikte dan ook diep in de linker voetzool en keek of het kereltje iets voelde, maar hij gaf geen krimp. Er viel een last van me af, maar er bleef nog wel een last over: het aantal gaatjes dat ik ging prikken, omdat dat er echt veel zijn en die allemaal een stuk minder diep moeten dan de vijf beroemdste gaatjes in het lijfje van het menneke. 

Allereerst maakte ik een suikerkransje rondom het diepe gaatje. Ik moest denken aan de ronde chocolaatjes die wij vroeger altijd met Kerst en Pasen kregen. De kransjes smaakten niet echt naar chocolade, het was eerder een soort cacao-fantasie en de  gesuikerde pikkeltjes waren ook eerder wit en niet zo donker als de gaatjes die ik nu prikte. Met de prikker tussen duim en wijsvinger van mijn rechterhand prikte ik dus zeer geconcentreerd gaatjes die allemaal minder diep waren dan het eerste, vrij beroemde gaatje. Ik telde een klein beetje hoorbaar.

Je weet toch Edith, dat ik meer dan vijfduizend gaatjes moest prikken? Waarvan er maar 3 net zo diep moesten worden als de eerste en slechts eentje een stuk dieper? Ik moest er toch bijna vijf-en-een-half-duizend? Om precies te zijn  5475? Ik weet niet meer waarom het er precies zoveel moesten zijn, ik denk wel dat jij dat weet. Wat ik wel weet is dat het de Heilige Birgitta van Zweden was die dat aantal te prikken gaatjes in een voornaam visioen vernam. 

Had jouw Trees van Avila ook dat soort opwekkende visioenen of ligt dat anders? Misschien kun je me er een keer iets over vertellen. Dat hoeft niet per se in de allereerste brief die je van plan was te schrijven, denk er gerust over na, het kan ook in de brief daarna of de volgende. Ik zit nog wel even met mijn gat op de koude rode steen die fier overeind staat als een menhir. Maar maak een beetje vaart, want ik voel dat rode steen en betonnen vloer wegsmelten als het warme kloppende hart van de centrale in Tsjernobyl.  

Een smeltende marshmallow kus voor jouw bevroren rechterwang. Andersom is ook goed: een ijskoude smack op jouw oververhitte rode linker koon.

Jouw Joseph










maandag 12 september 2022

Brieven aan Edith Stein #41

 

A.K. (1914-2010)
The Second Coming of the Younger Dryas
2000
 
gemengde techniek op hout
ca. 25 x 25 cm

 

 

BRIEF 41 aan Edith Stein 
'De fucking eendenfuik'
Joseph M. Heij
Wolfheze bij Arnhem

 

Lieve IJskoningin,

Soms is het buiten koud, soms binnenin je hart. Ik heb het nu zowel fysiek alsook mentaal koud. Hier in huis doen ze de verwarming nu, begin september, al omlaag naar 16 graden omdat het gas zo duur aan het worden is en ook almaar duurder wordt. Maar ik ben de afgelopen jaren door omstandigheden best dun geworden en zie er naakt voor de spiegel beslist deplorabel uit. Je weet vast wel wat ik bedoel.

De Russen zetten aardig druk op de ketel en dat snap ik: ze willen een beetje meer Lebensraum en die vinden ze bij het etnische broedervolk in Oekraïne. Jammer dat daar de nazi's aan de macht zijn. Ik denk even mee met Vladimir Poetin. Naar het noorden uitbreiden heeft weinig zin, daar ligt de Noordelijke IJszee. Alhoewel de noordpool met de dag begeerlijker wordt vanwege het rap toenemende aantal ijsvrije dagen in het jaar, geen mens kan daar permanent wonen. Nu de permafrost smelt kun je ook zowat niks meer bouwen in Siberie, alles zakt weg in de drap. 

In het zuiden zitten de Chinezen die ook al heel lang wachten op uitbreiding van het eigen grondgebied. Gelukkig hebben ze sinds kort Hong Kong weer terug van de Engelse koningin die na honderd jaar eindelijk dood is gegaan. De afvallige, spelbrekende provincie Taiwan ligt in het verschiet, de oorlogsschepen liggen al in de Taiwanese wateren en schieten vooralsnog over het eiland heen. Onduidelijk is of China het eiland niet kan raken, omdat het te klein is om te raken of dat ze de kanonnen niet goed kunnen afstellen. Kwestie van tijd.  

In het oosten ligt de zee en daarachter Japan. De Japanners zijn een soort etnisch broedervolk maar echt boteren doet het al jaren niet tussen die twee. Zeg liever eeuwen. Wij kunnen die lui niet eens goed uit elkaar houden, maar zij wel. Misschien ook omdat ze andere soldatenpakjes dragen om verwarring te voorkomen? Zoals in de eerste helft van De Grote Oorlog, toen had je ook een ander pak dan de vijand aan en een heel ander model helm op. Want anders leken Duisters en Fransen en Belgen veel teveel op elkaar. Ik bedoel etnisch. De Duitsers hadden eerst nog zo'n typische punthelm uit het openluchtmuseum. Dat was omdat die punt zwaarden kon afweren. Nou ja. Even later, in 1915, hadden ze, de moffen, hun beroemde Stahlschutzhelm, die met die mooie rand om oren en nek: Stahlhelm Model M16. Omdat er eerder granaatscherven om de oren vlogen dan zwaarden. Japan veroveren wordt lastig vanwege al die kuteilanden, dat weten ook de Amerikanen en Australiërs en anderen die meevochten aan de  ene goede kant. Dan wordt je zowat gedwongen om grote bommen naar beneden te gooien.

Het Zuidwesten is ook al  heel nag een wespennest, zeg maar alle 'stanen': Uzbekistan enzovoorts. Ik heb weinig zin om die allemaal op te noemen, ben er ook nooit geweest. Neem je Georgië en Armenië in, dan heb je nog niet zo heel veel extra ruimte. En daaronder begint het gedonder met Iran en Irak en Turkije. Ik zou het niet doen, 'het is een afrader' zegt een vriend van Mijn Vriend vaak. Polen is een optie, best een mooi stuk grond, maar ook sommige rijke Russische oligarchen hebben heel af en toe last van opwellende empathische gevoelens en dan komt Polen in aanmerking voor een vrijstelling. Geen enkele Pool weet nog waar de grenzen van Polen precies liggen, want dat land is vanwege de oerdriften van keizers en tsaren en andere Trump-achtige veroveraars al zo vaak verhuisd, van de kaart geveegd, schoongeveegd dat er zowat geen beginnen meer aan is. De Russen gunnen de Polen, alweer een broedervolk, een beetje stilte voor de storm.

Zelf zou ik Scandinavië nooit en te nimmer binnenvallen omdat het te bergachtig is en bevolking sociaaldemocratisch. Iedereen weet dat de socialisten de ergste vijanden zijn van zowat iedereen en zeker van de communisten. Als ik China was en Rusland was net overlopen door je hondstrouwe troepen, dan zou ik Finland en Zweden links laten liggen. Noorwegen is een optie. Al met al begrijp ik wel dat de rekenkundige logica de Oekraïners voorschrijft als het meest uitverkoren volk op aarde om te worden bevrijd door Vladimir Putin. 

Morgen vertel ik je hoe het afliep met de kleiclub in tijden van de dubbele hittegolf, toen ik met een oude gebruikte tandenstoker van Annemarie, 5475 gaatjes wilde prikken in de volwassen Jezus Christus. Over het föhnen wilde ik ook nog iets vertellen. Edith, help me herinneren; een oververhit brein kan niet logisch reflecteren op de werkelijkheid, een onderkoelde hersenpan evenmin. Misschien dat jij licht kunt werpen op de zaak. Bijvoorbeeld: wat gebeurt er met ons menselijk vermogen tot empathie wanneer de transmittende neuronen het brein transmittend neurotisch maken? Is een mens dan nog toerekeningsvatbaar? Is het dan nog wel eerlijk dat ik hier zit en de Nederlandse regering over mij beschikt als zwom ik totaal vrijwillig in de fucking eendenfuik? 

Liefs Joseph

 

NB Sorry, Edith, ik vergeet Alaska, dat vroeger wel eens wilde grenzen aan Siberië. Nu ligt er een straat tussen, nu scheelt het 24 uur, maar in het verleden kon je gewoon oversteken, bijvoorbeeld in The Younger Dryas. - In de tijd dat onze voorouders zogenaamd de mammoeten uitroeiden wat nergens op slaat. - Maar de Russen verkochten Alaska aan de Amerikanen en op zo'n verkoop moet je als eerbare nazi nooit terugkomen, dat leidt tot aanzienlijk gezichtverlies in de hele wereld behalve in China.