zondag 26 april 2026

Brieven aan Edith Stein #156

 

On the Origins of Asymmetric Compassion
2023-2026
-detail 
 
mixed media on paper
(colorpencil, softpastels, charcoal, ink, acrylics and additional materials on paper)
ca 133 x 90 cm 

 


 
 
BRIEF 156
aan Edith Stein
''
 
Joseph M. Heij 
Wolfheze

Genadige Zuster Teresia Benedicta vom Kreuz, 

Lieve Edith,

Trui was hier, in tranen. Haar verhaal was onsamenhangend. Wat ik meende te begrijpen is dat ze deze week nog veel meer boze brieven heeft gehad dan de week daarvoor. Over mijn epistels over abortus. 
 
Ik mag, zo begrijp ik, dacht ik, de hedendaagse, wijdverbreide euthanasie op ongeboren foetussen niet verwarren met de euthanasie op geestelijk gehandicapten door de nazi's. Bij mijn weten heb ik zoiets helemaal niet beweerd. Dat staat nergens. Men is heel boos. Op Trui, op haar man, op mij. Mij maakt dat niet uit, ik zit hier best. Maar zij leven in de wereld. 
 
Je weet dat ik Mijn Vriend en Trui altijd probeer te helpen, al ben ik het lang niet altijd met ze eens. En ook al heb ik een grote hekel aan kinderen, vooral aan kleine, tot een jaar of 16, ik wil best proberen een werk te maken dat gaat over het beschermen van het ongeboren leven. Van mensen.
 

 

 

 

Brieven aan Edith Stein #155 'Alle engelen met de naam Josef Mengele'

   

On the Origins of Asymmetric Compassion
2023-2026
-detail 
 
mixed media on paper
(colorpencil, softpastels, charcoal, ink, acrylics and additional materials on paper)
ca 133 x 90 cm 

 


 
 
BRIEF 155
aan Edith Stein
'Alle engelen met de naam Josef Mengele'
 
Joseph M. Heij 
Wolfheze

Genadige Zuster Teresia Benedicta vom Kreuz, 

Lieve Edith,

Een uur geleden veranderde 25 april in de obligate 26ste april. De wekker had ik op 01:00 u gezet, normaal gesproken eerder het moment waarop ik in slaap val dan wakker word. Ik mag 's nachts ook helemaal het bed niet uit. 'Is niet goed voor Joseph', zegt het huis. 

Om precies 01:23 u wilde ik de aanhef van een nieuwe brief aan jou schrijven. Om te gedenken. 

- Zoals ik elk jaar de bevrijding van Auschwitz herdenk, ook al is daar geen exact tijdstip van bekend, de moord op Willem van Oranje, waarvan het exacte uur me onbekend is, en de zelfmoord van jullie Fuehrer van wie ik de exacte tijd verdomd goed ken. -

Het is vannacht precies 40 jaar geleden dat kernreactor nummer 4 in de kerncentrale van Tsjernobyl 30 megawatt produceerde in plaats de bedoelde 3 en uit volledig elkaar knalde. Elena, het stalen en betonnen deksel op de reactor met een gewicht van duizend ton en een dikte van een dikke 3,5 meter vloog de met fris fonkelende sterretjes versierde nachtelijke hemel in en nam de bruidstaart van 18 verdiepingen, die bovenop Elena lag uit te rusten als een Vesuvius hoog boven Pompeii en Herculaneum, met zich mee. 

De straling die vrijkwam wordt geschat op 5,2 exabecquerel. Dat is honderden keren hoger dan Little Boy en Fat Man produceerden toen ze vlak boven de uitverkoren steden explodeerden. Vermoedelijk zegt het jou helemaal niets, want die tweeling werden pas bevrijd, uit de cloaca van de bommen-persers, lang nadat jij en Rosa werden vermoord, al is 'lang' waarschijnlijk het goede woord niet, want maar vier jaar na jullie dood.

Toen de weeën in reactor 4 begonnen was de dienstdoende vroedvrouw van de kerncentrale in Tsjernobyl allang naar huis en de nachtelijke ploeg had helaas weinig kaas gegeten van hulp bij misgeboortes. Men herkende de tekenen des tijds niet. De welwillende amateurs bleven de onderbuik van het beest tarten en commanderen tot de vliezen braken. Let dus op Edith, dat je een drachtig diertje laat baren wanneer het wil. Wek niets op. De natuur gaat haar natuurlijke gangen altijd na. 

Er zijn mensen die mijn brieven lezen, Edith. Het zijn er weinig, heel weinig, maar mijn laatste brief moet toch veel kwaad bloed hebben gezet, want Trui krijgt de ene pornografische mail na de andere en de voicemail werd volgespoten met ranzig melkachtig zaad. Ik, jouw Joseph, zou, volgens deze of gene, excuses moeten maken: aan jou en aan alle mevrouwen op de wereld die ongeboren kinderen kwijtmaken. Wat schreef ik jou de laatste keer ook alweer Edith? Ik weet het niet meer. Kun jij mij een kopie van die brief sturen? Je hebt het adres. 

Weet je wat vandaag de dag echt een ding is dat in jouw tijd nog geen ding was? Of in ieder geval minder? Een stuk minder. Dit: men kan geen lange zinnen meer lezen. Of ingewikkelde. Of zinnen waarin beeldspraak verwerkt werd. Laat staan een paar zinnen achter elkaar. Die leest bijna niemand nog helemaal uit tot aan het einde. De hedendaagse lezer Edith, is doorgaans zo overtuigd van de eigen mening dat die al wordt geformuleerd nog voor ie aan het van de eerste zin van de vijand is..

- Denk je dat ooit iemand al Josephs brieven aan jou gaat zitten lezen, om jouw Joseph echt te begrijpen? Tuurlijk niet. -

Vooruit dan maar. Voor de helderheid. Om misverstanden te voorkomen. Om de kwaadaardig voortwoekerende Babylonische spraakverwarring langdurig en geneeskrachtig te bestralen. Ik weet heus wel dat jij en de nazi's geen een pot nat zijn, geen twee of drie handen op een buik. Ik weet dat jullie rooms-joodse nonnetjes, dat jij en Rosa, dat je uit het collectieve geheugen van het Beest werden geschrapt. Ik bewonder het aan je, Zuster Teresia Benedicta vom Kreuz, dat je op kwam voor het verboden leven dat zichzelf niet kon redden. Verlossen. Uit handen van alle boze engelen met de naam Josef Mengele. 

Excuses dus aan jou, aan Rosa, aan alle nonnetjes uit het klooster in Echt: deze bijna naamgenoot van De Engel des Doods spijt het oprecht dat men tegenwoordig eerder een mening heeft dan men een bladzijde heeft gelezen van wat jouw Joseph schrijft. Wie Edith moet ons verlossen van het boze? 

In bewondering,

Jouw nederige dienaar,

Joseph 

 

NB Dat ik Adolphus Schickelgruber gauw weer eens moet schrijven ontgaat me echt niet. Ik weet het, ik weet het. 

   














zaterdag 25 april 2026

Brieven aan Edith Stein #154 'De onderbuik van de keukenmeid'

   


Interstellar Nurserey
2026
-preliminary image 
 
mixed media on paper
(colorpencil, softpastels, charcoal, ink, acrylics and additional materials on paper)
ca 170 x 90 cm 

 


 
 
BRIEF 154
aan Edith Stein
'De onderbuik van de keukenmeid'
 
Joseph M. Heij 
Wolfheze

Genadige Zuster Teresia Benedicta vom Kreuz, 

Lieve Edith,

Het is zaterdag. Maandag is het Koningsdag. Wat doen jij en Rosa vandaag? Ik neem aan dat jullie geen twee dagen weekend hebben. Op zijn best de zondag. Werkten jullie niet in de kraamkliniek? In barak 144. Ik dacht dat je dat zei.   

De ervaring die je hebt opgedaan in het hospitaal in de eerste wereldoorlog zal jou nu goed van pas komen. Maar of Rosa tegen al dat bloed kan? Zij lijkt me de zwakkere ziel van jullie twee. 

Misschien troost het je dat jullie, midden in dit prachtig bloeiende lenteweekend, met moederbloed beschilderde baby'tjes wereld in helpt en geen met eigen bloed beschilderde jongens de wereld uit hoeft te helpen? 

    "Wees gegroet Maria, vol van Genade, de Heer is met U, Gij zijt de Gezegende onder de vrouwen en gezegend is Jezus De Vrucht van Uw Schoot."

Hoeveel hoofdletters moet ik wel niet gebruiken Edith, in deze ene volzin? -

Hoe groot is het gat tussen geboorte en dood eigenlijk? Een wiegendood-dag lang? Een paar heerlijke witte broodweken? Een hele fijne jeugd? De tijd tussen doodgeknuffeld worden in de wieg en doodgeknuppeld worden aan het front? Kan dat gat nog wat groter? Veertig jaar? Tachtig? Tegenwoordig wel 100?

Als we jongens - van achttien, negentien, twintig- als zeehondjes laten doodknuppelen door de vijand waarom zouden we dan geen ongeboren baby's doodknuppelen? Dan is er zowat geen gat. Dan bleef het ongeboren kind veel ellende bespaard. In en uit de pulserende Anus Mundi. Aktion T4. Het ene gat uit, het andere ogenblikkelijk weer in.

Hadden al die moeders voor de conceptie geweten dat hun jongens en meisjes na twintig jaar hartkloppingen en ademhalen alweer op het eindpunt van de reis zouden belanden, hadden zij dat kind dan gewild?

Trui was hier gisteren. Ze vertelde dat een van hun dochters, van Trui en Mijn Vriend, naar een abortusfeestje was geweest. Ik had er nog nooit van gehoord. Wat het was, vroeg ik. Het was, zo meent Trui, een groot of klein feestje, afhankelijk van de stemming en het budget, afhankelijk ook wellicht van het weer dat meezit of tegen. Een feestje van opluchting dat je van die tyfusbaby af was. Van dat enge ding dat groeit als alvleesklierkanker of rodekool. Een valse pitbull, losgebroken van de euthanasiespuit.

Edith, ik geef grif toe dat ik een schaterlach niet kon onderdrukken. Een abortusfeestje. Schijnen heel populair te zijn tegenwoordig. Ik weet niet of jullie het fenomeen kennen? Jullie Duitsers zijn er meestal vroeg bij als het gaat om het onderzoeken van netelige ethische kwesties. Aktion T4.  

De opluchting immers dat ze de parasitaire rodekool te slim af waren moet enorm groot zijn geweest. Zoiets moet een mens vieren, met muziek, met drank, dansen. Met anderen die net zo goed opgelucht zijn als jij.

Beter de vroegtijdige dood van het monster vieren dan het voortijdige einde van de boerenzoon die nooit de opluchting zal kennen van de dood van het beest in de onderbuik van de keukenmeid. 

Schrijf mij weer eens iets Edith, ik voel me zo goed de laatste tijd.

Liefs en een groet een Rosa,

Jouw Joseph 


 

  


 

 

 

 

 

 

vrijdag 3 april 2026

Brieven aan Edith Stein #153 'Zijn Stille Zaterdag Lichaam'


The Mercy Seat
2026
detail 
 
mixed media on paper
(colorpencil, softpastels, charcoal, ink, acrylics and additional materials on paper)
ca 190 x 90 cm 

 


 
 
BRIEF 153
aan Edith Stein
'Zijn Stille Zaterdag Lichaam'
 
Joseph M. Heij 
Wolfheze

Genadige Zuster Teresia Benedicta vom Kreuz, 

Nog een paar uur Edith en jouw Joodse Messias sterft aan het Romeinse kruis. Gelukkig is het weer best aardig en verwachten de meeste buienradars om drie uur vanmiddag geen regen of onweer.  

Mijn Vriend heeft het werk afgewezen. - Joseph kan opnieuw beginnen. - Hij, mijn opdrachtgever, herkent zichzelf niet in 'Het Kind' noch ziet hij er De Verlosser in die voor hem aan het kruishout op Golgotha stierf. Met 'De Vader' kan hij wel leven, zegt ie, al weet ik dat hij zijn leven lang met die man gevochten heeft aan de overs van de Lunterse Beek.

En die zwarte kop op dat witte lichaampje bevalt hem ook niet; ik dacht dat hij dat wel tof zou vinden. 'Het Kind moet lijden', zegt Trui, zijn vrouw. 'Hij staat erbij als een goochelaar zonder toverstaf, een jongleur zonder ballen.

Bespaar je dus de moeite Edith om mij te antwoorden op mijn vragen.

Wat ik nu wil doen is 'een troon vol van genade' maken waarin we de rollen van vader en zoon omdraaien. Van De Vader maak ik een jonge god, van De Zoon een stervend oud mannetje. De Vader krijgt de lange Witte Donderdag haren van Absolom, de blauwe Goede Vrijdag ogen van Klara Hitler en de klaproosrode Paaslippen van Marilyn Monroe. De Zoon krijgt lang, grijs krullend Stille Zaterdag haar, grijze Stille Zaterdag ogen en ijzig blauwe Stille Zaterdag lippen.   

De Vader zit te genieten in het lentezonnetje, de zoon wil maar niet ontwaken uit de nachtmerrie van de dood aan het kruis. Of weet jij een nog betere manier om de totale desinteresse van de hedendaagse god zoekers, waar het gaat om lijden en sterven van jouw Joodse Messias, in beeld te brengen? Jouw Soete Lieve Jesu is de laatste waar een beetje spiritueel mens opgewonden van wordt. Het is een niche geworden, zoals oma-seks dat al heel lang is.

Vind je dat ik teveel de draak steek met jouw geloof? Vind je het gek? Je antwoordt me zelden, zegt veel van me te houden en dagelijks voor mijn zielenheil te bidden, maar ik merk er bitter weinig van. Laat die god van jou zich eens aan Joseph openbaren zoals hij kennelijk wel deed aan jou en je zus, aan Mijn Vriend en zijn vrouw, aan nog wat andere lieve maar veel te goed gelovige zielen.

Nou Edith, nog een kleine twee uurtjes en Hij is weer dood. En dan nog een paar nachtjes slapen en ze jatten Zijn Stille Zaterdag Lichaam.   

Morgen, Stille Zaterdag, schrijf ik je weer. Ik ga dan eerst wandelen met zuster Jeanne en daarna naar de kleiclub. Na het middagdutje schrijf ik je. Zal ik de ontluikende natuur beschrijven die jij en Rosa waarschijnlijk helemaal niet te zien krijgen in Auschwitz?

Liefs Jouw Joseph 

 

 

 

 

 

 

 

 

dinsdag 24 maart 2026

Brieven aan Edith Stein #152 'Hoe lang ik op sterven heb gelegen weet ik niet'

  


The Mercy Seat
2026 
 
mixed media on paper
(colorpencil, softpastels, charcoal, ink, acrylics and additional materials on paper)
ca 190 x 90 cm 

 


 
 
BRIEF 152
aan Edith Stein
'Hoe lang ik op sterven heb gelegen weet ik niet'

Joseph M. Heij 
Wolfheze

Genadige Zuster Teresia Benedicta vom Kreuz, 

Lieve Edith,

Hoe lang ik 'op sterven' heb gelegen weet ik niet, maar een behoorlijke tijd. Laten we zeggen dat ik volledig genezen ben. 

Toen ik buiten bewustzijn raakte was de wereld nog koud, kaal en grijs, inmiddels is het volop lente. Ik liep aan de arm van zuster Jeanne door de tuin achter het huis, zag overal krokussen, narcisjes en zelfs al wat tulpjes. Sommige bomen hebben al jonge blaadjes. Maar het meest vielen met toch de vrolijk makende vogelgeluiden op. Het aardigst was nog wel de opvallende roep van een groene specht die we even later ook zagen opvliegen uit het gifgroene voorjaarsgras.

Het huis meent dat de reis naar Linz me niet bepaald goed is bekomen, dat er een verkeerde inschatting is gemaakt en zo zie ik het ook.  

Zuster vertelde me dat het niet goed gaat met de vader van Mijn Vriend. Ik vroeg wat ze precies bedoelde, zei dat ik het te vaag geformuleerd vond om er notie van te nemen. Of hij soms op sterven lag? Nee, dat was het niet, zo zeg je dat niet. Men had hem gezegd dat hij in de laatste fase van het leven was beland. Ik zei dat zo'n fase behoorlijk lang kan duren. Kijk maar naar de Joseph die aan jouw arm loopt: die staat ook elke keer weer op uit de dood. Hoe men ook hoopt en bidt dat het afgelopen mag zijn. Dat Joseph gauw uit zijn overbodige lijden mag worden verlost.

Zuster had het van de vrouw van Mijn Vriend gehoord. Die had Jeanne gesproken toen ze hier was om naar mij te informeren. Ze had beter kunnen bellen, want als Joseph weer eens op sterven ligt dan mag hij geen bezoek, bloemen of chocola.  

Zuster vertelde dat er veel en hard gebeden wordt voor het zielenheil van de arme vader van Mijn Vriend. De man is bijna honderd en nog is men bang dat hij de eindoverwinning niet behaalt. Ik vroeg hoe dat dan zat, want het was toch zijn hele leven lang een vrome man? Volgens Jeanne wil de familie horen dat hij inziet dat hij niet zonder de vergeving van Jezus Christus kan. 

Maar met Mijn Vriend heeft de goede man gesprekken over het geloof die een andere richting uitwijzen. Zegt zijn vrouw. Mijn Vriend is hier al heel lang niet meer geweest, waar ik uit opmaak dat het met hem ook niet bijster goed gaat. Het zal mij benieuwen hoe hij verder moet Edith, zonder zijn vader, want die is alles voor hem, zoals zijn vroeggestorven moeder dat was.

God heeft geen zoon. Dat is Grieks denken, niet joods. En vergeving van zonden is niet echt nodig, want fouten maken hoort nu eenmaal bij een schepsel met een ingeschapen vrije wil. Een exemplaar van homo sapiens sapiens is geen voorgeprogrammeerde robot die je van alles kwalijk kunt nemen. Bij gebrek aan zelfkennis immers is dat de laserprojectie die volgt. De Schepper gaat het zichzelf echt niet kwalijk nemen. De Schepper is volmaakt zoals de schepping dat is.

Edith, wil jij je eens buigen over de tekening die ik nu aan het maken ben in opdracht van Mijn Vriend? Hij wil, aldus zijn vrouw, dat ik een Gnadenstuhl ontwerp, een Mercy Seat. Alhoewel ik van origine rooms ben en ooit, op de universiteit van Nijmegen, kunstgeschiedenis als bijvak had, moet ik bekennen dat ik even niet goed meer wist wat dat ook alweer was, een Gnadenstuhl

Het is een laatmiddeleeuwse voorstelling, meestal geschilderd, van God De Vader die Zijn Dode Zoon op schoot draagt. Ergens in het beeld vliegt of zit een vogel, een duif - soms moet je echt goed zoeken en vaak lijkt het echt niet op een duif - die het derde lid van De Heilige Drievuldigheid representeert. Ik geef toe dat het een krankzinnig beeld is. Wat zou jij doen? Wat aanraden?

Ik zit er een beetje mee in de maag. De vader gelooft niet in De Zoon, maar wel in De Vader. De zoon, Mijn Vriend, gelooft wel in De Vader en De Zoon en zeer waarschijnlijk ook in De Vliegende Geest. Zo weet ik van vroeger dat hij, vlak voordat hij de kat en de hond het eten voor de neus zette, eerst bad. "In de naam van De Vader en De Zoon en Het Heilige Beest."

Twee vragen Edith. Heeft Mijn Vriend nu gezondigd tegen De Heilige Geest? En: hoe maak ik dat werk af? Ik wens niemand te beledigen. Mijn Vriend wil een ode brengen aan zijn vader die een heel stuk verlichter is dan zijn zoon. God heeft geen kinderen. Of we zijn allemaal kinderen van God. Hoe ik God moet afbeelden weet ik zo ongeveer wel, maar De Zoon, het enige kind, zit ik behoorlijk in de maag.

Ik hoor het graag. Wacht niet te lang met antwoorden. Ik weet dat je druk bent. En doe je lieve zus Rosa de hartelijke groeten van jouw Joseph.

Liefs, jouw Joseph 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

woensdag 4 februari 2026

Brieven aan Edith Stein #151 'Tag 1 I Sonntag I Jenseits von Wien'

 
Joseph Heij
'Jenseits von Wien' 
  
Polaroid Photo
8,6 x 7,2 cm 
 

 
 
BRIEF 151
aan Edith Stein
 
Besuch der Ausstellung ‘Mädchen sein*!?’
'Tag 1 I Sonntag I Jenseits von Wien’ 

Joseph M. Heij 
Wolfheze

 

Lieve Edith,

Gisteren vertrokken we richting Wenen. Trui reed. Ik had gehoopt dat we in München zouden overnachten maar het werd een doodgeboren dorp in de navel in de Beierse onderbuik. Mijn Vriend en zijn chauffeuse sliepen in een kamer op de eerste verdieping van het demente-bejaarden-hotel, zuster Jeanne en ik op de tweede verdieping in twee aangrenzende kamers. Mijn kluis werd volgens afspraak om klokslag 21:00 u door Jeanne op slot gedraaid met mij erin. Voor het raam zaten vijf tralies die wilden voorkomen dat ik in bij nacht en ontij aan de wandel zou gaan. Of zelfmoord wilde plegen. Dat laatste had ik beter wel gedaan, want wat die heuglijke week volgde was weliswaar hilarisch maar ook volmaakt overbodig.    

 

 

 

 

 

 

 

 

met extra groot kruisbeeld in de verder volledig smakeloos ingerichte ontbijtzaal met een door het morgenrood verlichte    


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

maandag 26 januari 2026

Brieven aan Edith Stein #150

 

Fantan Fanga
2025 

mixed media on paper
144 x 65 cm 
 

 
 
BRIEF 150
aan Edith Stein
'' 
Joseph M. Heij 
Wolfheze

 

Lieve Edith,