The Act of Killing #2

 

The Act of Killing

The Act of Compassion

Preliminary Painting

Phase 2

2021

Uuuuh ...

The Only Secret Recording of Hitler's Normal Voice 

The Non-existent Recordings of Jesus Human Voice 

Onlangs stuurde een collega me een link naar een documentaire 'The Only Secret Recording of Hitler's Normal Voice' waarin 'de gewone stem' van De Waanzinnig Grote Leider te horen is. Te beluisteren vallen een aantal fragmenten uit 'The Hitler-Mannerheim Recording' een opname van maar liefst 19 minuten waarin de satan met een van zijn generaals spreekt. Beetje stiekem opgenomen in een stilstaande trein ergens in Noorwegen. Toen de SS erachter kwam moest de geluidsman de tape wissen, maar dat deed hij niet. 

Hitler was een geniale 'zelf-stylist' die zijn imago tot in de puntjes vormgaf. Hij was dol op zijn muzikale performances voor het grote publiek waarin hij zijn zangkunsten tentoon wist te spreiden als stond hij in Bayreuth op het toneel. De opbouw van het betoog was vaak hetzelfde. Hij begon met een inleidend zwijgen, een paar keer kuchen en dan kwam het spreken aarzelend op gang, alsof hij naar woorden moest zoeken, maar dat was niet zo. 

Zijn gewone stem wilde Hitler ons liever niet nalaten. Te gewoontjes waarschijnlijk, te zuidelijk en te aarzelend. Dankzij de brutale vlerk kennen we de gewone stem in plaats van de gecastreerde stem van de woordkunstenaar. Ik kende slechts een fragment van een paar seconden. Wat me aan deze voor mij onbekende opname vooral opviel was het grote aantal malen dat Hitler 'Uuuh ...' zegt. 

Dat hij ook een normale stem moet hebben gehad wisten historici natuurlijk wel, want altijd schreeuwen is slecht voor je stembanden, al hielpen de nieuwe technische ontwikkelingen wel om de volumeknop open te draaien tot aan de grens van de waanzin. Die spreekstem klinkt eigenlijk best gezellig rustig en bijna geruststellend. Maar de stelligheid uit de toespraken is er helemaal uit; Hitler aarzelt met grote regelmaat en zoekt soms nadrukkelijk naar zijn eigen gedachten en de daarbij passende woorden. 'Uuuh ...'

De stem van Jezus is voor de eeuwigheid verloren gegaan en dat is jammer. Wat hij ter berde bracht weten we zo ongeveer wel, alhoewel de meningen -hoe kan het ook anders- eindeloos verdeeld zijn over welke woorden wel van Jezus waren en welke niet, of hij überhaupt wel gesproken heeft en zelfs wel ooit wel echt adem heeft gehaald. Hoe het ook zij, ik had Hem bijzonder graag de legendarische Bergrede horen uitspreken, zittend op een koude steen op de top van een Galilese heuvel met zicht op de vissersvrouwen die massaal kwamen luisteren. Misschien dat Jezus ook steeds 'Uuuh ...' zei voordat hij aan een nieuwe volzin begon. 

Van beide heren had ik graag eens een speech meegemaakt. Jammer dat zoiets er niet in zit.

 

Met dank aan H.W.

youtube/HitlerMannerheimRecording

wikipedia/HitlerMannerheimRecordingrecording

 

 

 

 

 

The Act of Killing #1

 

 

 

Rinke Nijburg

The Act of Killing I

2021

C-print en gemengde techniek op papier

ca 90 x 130 cm

(collectie kunstenaar)

The Act of Killing & The Act of Compassion

Cultural Appropration & Cultural Appreciation

 

Het moest er wel een keer van komen: De Heere Jezus Christus en Reichskanzler Adolf Hitler in een en hetzelfde beeld zetten. Het lijkt zo simpel, maar voor mij was het dat echt niet.

 

In Jezus ben ik altijd al geïnteresseerd geweest, al was het maar omdat ik met die man ben opgevoed. Maar de fascinatie voor Jezus gaat dieper dan devotie. De fascinatie voor Hitler trouwens ook, al is die van later datum, vanaf de brugklas, en van een totaal andere orde. Dat die twee me zo bezighielden en houden, zal te maken hebben met het grandioze licht-donker contrast. 

De een deugt wel, de ander niet. Of ze deugen allebei niet. Het is een van die twee. Een derde optie zie ik niet. Dat ze allebei door de beugel zouden kunnen is onbestaanbaar.

Behalve deze C-print heb ik nog geen ander werk gemaakt, daar begin ik vandaag aan. Met een soort lood in de schoenen. Want wat doe ik nou eigenlijk wanneer ik dit beeld maak? 

 

Zowat niemand verdiept zich nog op een aardige, diepgravende manier in 'De Zoon des Mensen', zeker niet in Nederland en allerminst in de Nederlandse beeldende kunsten. Jezus de Christus is 'Een Man van Al Teveel Smarten' geworden; het stikt inmiddels van de misinterpretaties en vooroordelen.

 

Hitler afbeelden is ook niet eenvoudig, ook al wist ik van die man reeds kort nadat ik Jezus De Idioot [1] leerde kennen. Hitler ken ik dus ook een beetje. Beide heren verschenen in mijn jeugdjaren op het magische toneel.  

 

Wat voeg je als kunstenaar toe aan de biografieën, de films, de spotprenten van die eerste en die tweede idioot? En: wat haal je je op de hals wanneer je die 'gestoorde Ariër' naast een 'gestoorde' Jood zet?

 

Vorige week hoorde ik voor het eerst iemand het begrip Cultural Appreciation bezigen. Mooi woordgebruik: je waardeert een cultuur en eigent je die niet onbeschaamd toe, zoals het begrip Cultural Appropriation wil. Nee, je eigent je die cultuur beschaamd toe. Ondertussen vraag ik mezelf af of ik me ook het christendom niet heb toegeëigend ook al werd ik ermee geboren ... 

 

En nog meer dan dat vraag ik me af of ik me, door Adolf Hitler op de schoot van 'De Man van Al Teveel Smarten' te leggen, niet teveel over Hitler ontferm? Sterker nog: of ik die twee niet onlosmakelijk met elkaar verbindt, in een piëta-achtige verstrengeling? Door de betrekkelijk eenvoudige handeling de beide koppen van de romp te knippen en op het lijf van de ander te plakken, ontstaat er een heel vreemd beeld. 

 

Wat betekent 'The Act of Killing' precies? Mag een kunstenaar een beeld maken waarvan hij of zij de thermografische turbulentie helemaal niet kan inschatten? 

 

Ik ga dat beeld echt wel maken, maar eerder omdat het 'er wel een keer van moest komen' dan omdat ik er zo graag een soort desperate aandacht mee wil trekken. Dat laatste zal menigeen wel denken, maar het eerste is het geval. Dat denk ik, hoop ik. Laat ik het bidden.

 

Voor een voorlopige samenvatting van de gedachtewereld die achter 'The Act of Killing' ligt zou men post nummer 14 kunnen lezen. [2]

 

 

 
[1] 'De idioot' verwijst naar het gelijknamige boek uit 1869 van Fjodor Michajlovitsj Dostojevski. Veel interpreten zien 'de idioot' van Dostojevski als een beeld van de Russische Jezus Christus.

[2] rinkenijburg.blogspot.com/2021/05/the-act-of-killing-14.html

 

 

Rituelen & Bezweringen 5 #GoMulanGallery

 

Hoppe hoppe Reiter

Actuele vragen naar aanleiding van expositie V

 

M.J.*: “ Bij vader op schoot, veilig en vertrouwd, en het kinderspelletje hop-paardje-hop in het Nederlands, maar dan op zijn Duits; dezelfde nostalgie en tegenwoordig soms behalve onschuld ook ongemak?”

R.N.: “’Hoppe hoppe Reiter’ is een Duits versje uit de jeugd van mijn vader. Omdat zijn eigen, Nederlandse vader eind 1930 wegliep van huis – om nooit meer terug te keren naar het gezin met zes kinderen van wie de jongste een paar maanden oud was – zal het zijn moeder zijn geweest die het vers voordroeg. Zij kwam uit Bohemen en sprak Duits, de klanken waarmee mijn vader vanaf zijn vroegste jeugd vertrouwd was.

‘Hop paardje hop’ was een vers waaromheen een heel ritueel hing. Als kind wist ik precies wat er ging gebeuren, maar wilde het toch. Als je vroeg: ‘Pap, wil je Hoppe hoppe Rieter doen?’ dan moest je op zijn schoot gaan zitten en was jij de ruiter en hij het paard. Dat paard ging natuurlijk steeds harder lopen. Op het laatst viel je, tussen vaders benen door, in het moeras, want dat zegt het vers. Ik herinner me niet dat ik ooit te hard viel; het was altijd leuk en spannend.

De setting in de tekening is die van een gewone, bijna saaie huiskamer met een schemerlamp, een sanseveria – een heel lullige plant die nu weer in de mode is – een raam, een deur en een hond die ook wel wil meedoen. De vader lijkt er helemaal klaar mee, het kind heeft er reuze zin in. De vader heeft andere dingen aan de kop, het kind niet.

Van deze drie preliminary drawings van ‘Hoppe hoppe Reiter’ heb ik nooit een groot werk gemaakt; uit een andere reeks voorstudies ontstond wel een tekening die die titel kreeg. Het is een ode aan mijn vader, aan de taal en cultuur die hij met zich meebracht, half Gronings en half Boheems. Het waren berooide mensen uit het interbellum, die het hoofd boven water probeerden te houden. Eerst in het Ruhrgebied, in Düsseldorf, later vlak over de grens, in Zuid-Limburg. 

Dat het beeld nog heel andere connotaties zou kunnen hebben besef ik maar al te goed. Je kunt er met gemak het ongemak in lezen. Dat laatste zegt ook veel over onze eigen tijd, die nogal cynisch geworden is en amper lijkt te kunnen geloven in de oprechte liefde van ouders voor hun kinderen, van juffen voor hun kleuters, van grijze sjamanen voor hun jongste discipelen. 

Hier komt het hele versje, ik herinner me van vroeger niet alle onderstaande tekst. Misschien ben ik een deel vergeten, misschien wist mijn vader ook toen al niet alles meer:

‘Hoppe hoppe Reiter’

Hoppe hoppe Reiter
Wenn er fällt, dann schreit er
Fällt er in das grüne Gras
Macht er sich die Hosen nass.

Fällt er in den Graben
Fressen ihn die Raben
Fällt er in die Hecken
Fressen ihn die Schnecken.

Fressen ihn die Müllermücken
Die ihn vorn und hinten zwicken
Fällt er in den Sumpf
Macht der Reiter plumps.

* Marie Jeanne de Rooij, curator, (o.a. voormalig directeur van Galerie Nouvelles Images in Den Haag)

The Mercy Seat Meltdown

 

The Mercy Seat Meltdown

Rinke Nijburg, beeldend kunstenaar

(lengte 2.55 m.)

 

regie, interview & camera: Pelle Nijburg 

met dank aan: Nick Cave & The Bad Seeds

'The Mercy Seat'

[...]

And the mercy seat is waiting
And I think my head is burning
And in a way I'm yearning
To be done with all this measuring of proof
An eye for an eye
And a tooth for a tooth
And anyway I told the truth
And I'm not afraid to die

 

[...]

The Mercy Seat (1988) 

© Nick Cave & Mick Harvey

 

 

 

Rituelen & Bezweringen 3 #GoMulanGallery

 

The Limping Family

Preliminary Drawing

2015

potlood en aquarelverf op papier

27,3 x 20,2 cm

 

 

 

NAPOLEONS ZONDER BENEN

Actuele vragen naar aanleiding van expositie III

M.J.*: “Morgen weer een nieuwe vraag & antwoord voor op Insta. Waar wil je wat meer over zeggen, misschien over ‘The Limping Family’?”

R.N.: “‘The Limping Family’ (2013-2015) is een tekening op klein formaat, een preliminairy drawing, een voorbereidende studie. De bedoeling van dat soort kleine tekeningen is om er een groot werk van te maken, maar dat gebeurt lang niet altijd. In dit geval maakte ik er wel een groot werk van. Een tijdje heette het ‘Rose & her Little Brother Ralph’, maar uiteindelijk kreeg het toch weer de werktitel: ‘De hinkende familie’. Het is een van eerste keren dat ik een getekende maar uitgeknipte kop over een andere, eveneens getekende kop plakte: de vader die geen benen heeft kreeg een nieuw gezicht. Hij zit erbij als een soort Napoleon.”

“Een man zonder benen roept meteen de vraag op of hij soms uit een oorlog kwam. Mannen zonder benen komen natuurlijk lang niet allemaal uit oorlogen, maar wanneer dat wel zo is dan kun je er donder op zeggen dat ze niet alleen fysiek verminkt zijn maar ook mentaal beschadigd. Na WO II stikte het in Duitsland van dat soort mannen; ik herinner me ze nog van de zomervakanties. Ze hadden aparte zitplaatsen in trams en metro.”

“Een aantal jaren geleden zond de VPRO de speelfilm ‘Freaks’ uit op televisie. Het is een Amerikaanse horrorfilm uit 1932. De film werd slecht ontvangen. Dat had te maken met het feit dat er echte, misvormde en gehandicapte mensen in voorkomen. Dat is precies een jaar voordat in Duitsland de N.S.D.A.P. aan de macht kwamen en een paar jaar voordat de nazi’s hun euthanasiecampagne startten. Het doel van ‘Aktion T4’, de kleine, genadige Endlösung avant la lettre was het behouden van de genetische zuiverheid van het Germaanse volk door het systematisch vermoorden van mensen die misvormd of gehandicapt waren of die leden aan een psychiatrische ziekte. In de speelfilm ‘Werk ohne Autor’ (2018) over de Duitse schilder Gerhard Richter vangt de kijker een glimp op van die krankzinnige campagne.”

“Beetje vreemd aan ‘The Limping Family’ is dat de moeder ontbreekt; dat zij afwezig is is voelbaar. Wat er met haar is gebeurd weet ik ook niet precies. Misschien werd zij ook wel gek?”

 

* Marie Jeanne de Rooij, curator, (o.a. voormalig directeur van Galerie Nouvelles Images in Den Haag)

The Limping Family

2013-2016

gemengde techniek op papier

150 x 100 cm

(particuliere collectie)

 

Rituelen & Bezweringen 2 #GoMulanGallery

Freckles & Birthmarks

2019

mixed media on board

105,5 x 75,5 cm

 

 

GoMulan Gallery Amsterdam

Rituelen & Bezweringen 

nog t/m 7 maart 2021

 

 

 

 

SUSPENDED ANIMATION

Actuele vragen naar aanleiding van expositie II

 

M.J.*: "Wat is de Vermeer-connectie met jouw werk ‘Freckles & Birthmarks’ (eerdere werktitel: Malignant Birthmarks)?"

R.N.: "Wat ik zo geniaal vind aan het werk van Johannes Vermeer (1632-1675), en een paar andere zeventiende-eeuwse schilders, is dat het verlangen van de kijker om de ruimte van het schilderij te betreden met elk bezoek aan het werk toeneemt, maar dat dat toetreden nooit helemaal lukt. Voor de duur van de eeuwigheid wordt de kijker op afstand gehouden; hoe langer de voyeur kijkt, hoe meer hij of zij zich een buitenstaander voelt worden. Het is mij nog nooit echt goed gelukt om de toeschouwer het gevoel te geven dat hij of zij op afstand wordt gezet en gehouden; in ‘Freckles & Birthmarks’ gebeurt dat, gelukkig, wel een beetje."

"Het tafereel op ‘Freckles & Birthmarks’ is vrij simpel. Precies in het midden van een slaapkamer zit een meisje, of jonge vrouw. Haar gezicht is bedekt met sproeten, op haar rechterknie ligt een uit de kluiten gewassen rechterhand, de schoenen aan haar voeten zijn flink en masculien, ze draagt een te groot uitgevallen, blauwe jas. Op haar linkerknie zit een tweede meisje: zij is een stuk kleiner, draagt een elegant zwart jurkje en om haar nek wervelt een witte kralenketting. Dit tweede, vrij donkere meisje kijkt naar de camera, het ginger-meisje staart in een verte, net naast de lens van de camera. Rechts van de twee staat een bed met spijlen, links prijkt een vaas met een paar bruine bladeren zonder bloemen. Op de vloer liggen een stuk of wat kleden en vlak voor het bed staat een lichtblauwe poef."

"Een van de mooiste werken van Johannes Vermeer is ‘Allegorie op de schilderkunst’. In mijn hoofd denk ik het altijd groter dan het is, terwijl het eigenlijk niet eens veel groter is dan ‘Freckles & Birthmarks’. Maar de ruimtelijkheid van het beeld is echt enorm en het gevoel als toeschouwer een voyeur te zijn is ongeëvenaard. Het gordijn dat bijna een derde van het beeld in beslag neemt, kan elk moment dichtgetrokken worden of dichtvallen. Iemand houdt het aan de punt omhoog, maar laat het los wanneer de sluiter hard dichtklapt. Klaar is Kees. Of we dit tafereel nou hadden mogen zien of niet blijft een raadsel. Of we getuige zijn van iets waarvan we beter geen getuige waren eveneens. In het Engels heet zoiets met een mooie woordcombinatie Suspended Animation. Opgeschort leven. Niemand is echt dood, het is schijn. Het beeld betekent wel iets, maar de betekenis wordt tijdelijk opgeschort."

* Marie Jeanne de Rooij, curator, (o.a. voormalig directeur van Galerie Nouvelles Images in Den Haag)

 

 

 

Johannes Vermeer

Allegorie op de schilderkunst

(De schilderkunst, Het atelier, De schilder en zijn model)

1666-1668

 

olieverf op doek

100 x 120 cm

Kunsthistorisches Museum Wien

 

 

 

Rituelen & Bezweringen 1 #GoMulanGallery

 

My Private Slaves I

(Preliminary Drawing)

2018-2021

potlood op papier

31,5 x 24,5 cm

GoMulan Gallery Amsterdam

Rituelen & Bezweringen 

nog t/m 7 maart 2021

 

 

 

DE SCHULD VAN HET KIND 

Actuele vragen naar aanleiding van expositie I

M.J.* Hi Rinke, er kwam een vraag van een bezoeker: “ '... ineens ook meer zwarte mensen in Rinke's werk?' In de livestream van de opening 'Rituelen & Bezweringen' gaf je aan beïnvloed te zijn door het straatbeeld. Dat toen je jong was het veel 'witter' was dan nu. Maar dit werk heet 'My Private Slaves'. Kun je daar meer uitleg over geven?”

R.N.: “Ik ben niet 'opeens' zwarte mensen gaan afbeelden, dat doe ik al 20 jaar. Rond de millenniumwisseling begon ik 'echte' mensen te schilderen in plaats van poppen. Vanaf het eerste moment hoorden daar, uiteraard, mensen bij met een donkerder huidskleur dan ik zelf heb. Dat laatste is niet zo heel moeilijk, want die van mij is behoorlijk wit. Als ik het goed heb, kreeg Maria, de moeder van Jezus, in het grote schilderij 'Tattoo' uit 2001 als eerste een nogal donkere huidskleur. In 'Cold Turkey', een ander schilderij uit dat jaar, zit een donkere Jezus op een koude steen te wachten op zijn executie.”

“Dat het 'vroeger veel witter' was is logisch. Zeker als het gaat om het dorp waar ik vandaan kom. Maar vergis je niet, want Lunteren had een grote Molukse gemeenschap en er zaten veel donkere kinderen in de klas. Ik had drie Molukse vriendjes. En klasgenoten hielden het erop dat ik verliefd was op Nancy, een heel mooi Moluks meisje. In het speelkwartier riepen ze: 'Attentie attentie, Rinke gaat met Nancy.'”

“Hang me nooit op aan een titel van een werk, want die is, net als het beeld zelf, een metafoor en nooit eenduidig. In mijn geval zijn de meeste werken en titels doelbewust dubbelzinnig of ambigu; ik maak geen propagandaposters voor een of andere groepering, maar op de naakte menselijk existentie betrokken werken. Titels verander ik soms eindeloos, totdat ik de juiste heb. De hier gebruikte titel is wellicht bot en plat, maar het is dan ook een voorbereidende tekening en dan is het soms goed even heel helder te zijn.”

“Voor dit werk gebruikte ik een oude, Amerikaanse daguerreotypie uit circa 1850-1875, een foto waarop je een wit meisje een zwart popje ziet vasthouden. Ik legde Jezus, als meisjes-pop met de oogjes dicht, met strikken in het haar en een soort pumps aan, op de schoot van het witte meisje en zette een zwart popje op tafel. Het kind doet met de popjes wat het wil. Kunnen we het kind verantwoordelijk houden voor haar eigen schulden? Of is een kind onschuldig? Wanneer verandert onschuld in schuld?”

“Met fonkelnieuwe rituelen bezweren we de grote schuld die aan homo sapiens kleeft sinds we weten dat de huidige mens niet meer is dan een diersoort, een veel te succesvol zoogdier, en daarom speelbal van de elementen. Wie verlost ons uit deze tearjerker?”   

 

* Marie Jeanne de Rooij, curator, (o.a. voormalig directeur van Galerie Nouvelles Images in Den Haag)

 

GoMulan Gallery Amsterdam

 

 

 

All Animals are Created Equal

 

My Private Slaves II

(Preliminary Drawing)

2018-2021

potlood op papier

31,5 x 24,5 cm

 

 

All Animals are Created Equal

There is neither Jew nor Greek,

there is neither slave nor free,

there is no male and female, 

for you are all one. 

 

Galatians 3:28

Galaten 3:38

 

 

 

 

 

(in Christ Jesus)

 

 

Malginant Freckles & Birthmarks

Malginant Freckles & Birthmarks

2019

 

mixed media on board 

105,5 x 75,5 cm

 

The Gender Game

The Gender Game

2019-2021

gemengde techniek op papier

mixed media on paper
144,5 x 100 cm